Yolembedwa ndi Nzika Yokhudzidwa
Madandaulo a Dr. Lazarus McCarthy Chakwera okhudza kumangidwa kwa akuluakulu anayi a chipani cha Malawi Congress Party (MCP) asiya Malawians ambiri akudabwa. Osati chifukwa chakuti kumangidwa sikuyenera kufufuzidwa—kumangidwa kulikonse kuyenera kutsatira malamulo—koma chifukwa chakuti mkwiyo wake ukuoneka wosiyana kwambiri ndi zenizeni zimene nzika zambiri zinakumana nazo pa nthawi ya utsogoleri wake.
Pamene mtsogoleri wakale wa dziko amalankhula, mawu ake amakhala olemera ndi mbiri. Ndicho chifukwa chake anthu ambiri ayankha mwamphamvu. Kwa mamiliyoni a Malawians, kukumbukira nthawi ya ulamuliro wa Chakwera sikumakhudzana ndi kusintha ndi utsogoleri wauzimu, koma ndi kukanikizidwa kwa chuma: njala inakula m’banja zambiri, mtengo wa zinthu unakwera mopitirira malire, kusowa kwa mafuta kunasokoneza moyo wa tsiku ndi tsiku, ndipo mavuto a madzi anachotsa ulemu wa anthu. Kupulumuka kunalowa m’malo mwa chitukuko.
Apa ndiye pali kusiyana koopsa. Lero, kumangidwa kwa anthu anayi kukuwonetsedwa ngati kuphwanya chilungamo. Dzulo, dziko lonse linangokhala lotsekeka—osati ndi apolisi kapena makhothi—koma ndi kulephera kwa ndondomeko za boma ndi kugwa kwa chuma. Umphawi ukhoza kukhala ndende yopanda mipanda. Kukwera kwa mitengo kungakhale chilango chopanda mwayi wokapempha. Njala ingakhale chiweruzo choperekedwa kwa mabanja osalakwa.
Choncho, vuto siliri lakuti anthu anayiwo ndi olakwa kapena ayi. Vuto lenileni ndi kusakhazikika kwa makhalidwe. Sizingakhale zomveka kulirira chilungamo cha anthu ochepa pamene mamiliyoni anali akuvutika ndi kusowa kwa ntchito, kukwera kwa mitengo, ndi ntchito za boma zosagwira ntchito. Chilungamo chikasankhana chimakhala chopanda tanthauzo.
Dr. Chakwera analowa mu utsogoleri ali ndi lonjezo la utsogoleri wa makhalidwe abwino. Analankhula za udindo, chilungamo, ndi kusintha. Koma mbiri simamvera mawu okha. Imaweruza zotsatira. Ndipo kwa Malawians ambiri, zotsatira za nthawi imeneyo zinali kuchepa kwa chiyembekezo ndi kuwonjezeka kwa mavuto. N’chifukwa chake madandaulo a lero akuoneka opanda tanthauzo.
Utsogoleri sumatha munthu akachoka pa udindo. Umafuna kudzifunsa mafunso, kudzichepetsa, ndi kuvomereza zolakwa ngakhale patapita nthawi. Chothandiza kwambiri pa zokambirana za dziko si kuteteza anzawo a chipani ku kufufuzidwa, koma kuvomereza zowawa zomwe zinachitika pa nthawi ya ulamuliro wake ndikuima limodzi ndi nzika zomwe zinanyamula katundu wake.
Kumangidwa kwa anthu anayi kungakhale mutu waukulu wa nkhani lero. Koma chilonda chachikulu n’chakuti dziko linasiya anthu ake ali ndi njala, atatopa, komanso osamvedwa. Umu ndi mmene Malawians ambiri akadali kumvera mpaka lero.
