By Suleman Chitera
Amalawi ambiri akupitiriza kufunsa ndi kudandaula za kusowa kwa zotsatira zomveka pa kafukufuku wa ngozi ya ndege yomwe inapha Saulos Chilima. Nkhaniyi ikubweranso mwamphamvu potsatira lonjezo limene Arthur Peter Mutharika adapereka panthawi ya kampeni ya chisankho cha pa 16 September.
Mbiri ya ngoziyo
Ngozi ya ndege yomwe inapha Dr Saulos Chilima ndi ena inachitika ali paulendo wantchito ya boma. Imfayi inakhudza kwambiri Amalawi chifukwa Dr Chilima anali mtsogoleri wofunika kwambiri pa ndale, pa chitukuko, komanso pa chiyembekezo cha achinyamata ambiri.
Nthawi yomweyo itangochitika ngoziyi, boma linanena kuti kafukufuku adzachitika kuti adziwe chomwe chinayambitsa ngoziyo, komanso ngati panali zolakwa zaumisiri kapena kusasamala kwa anthu.
Lonjezo la Arthur Peter Mutharika
Pa kampeni ya chisankho cha pa 16 September, a Arthur Peter Mutharika analonjeza poyera kuti akawina chisankho n’kukhala Mtsogoleri wa dziko lino, adzayambitsa kafukufuku watsopano, wozama komanso wodziyimira pawokha pa ngozi ya ndege yomwe inapha Dr Saulos Chilima.
Lonjezoli linapatsa chiyembekezo anthu ambiri, makamaka:
- mabanja a omwalirawo
- anzawo a pa ndale
- Amalawi omwe akufuna chowonadi ndi chilungamo
Anthu ambiri anaona lonjezolo ngati mwayi woti nkhaniyi ifikire pomveka bwino, osabisidwa.
Kudikirira kopanda yankho
Komabe, patapita nthawi, palibe lipoti lathunthu lomwe latulutsidwa poyera. Palibe tsiku lomveka lomwe layikidwa loti zotsatira za kafukufuku zituluke. Izi zapangitsa:
- kukayikira kwa anthu
- mphekesera zosiyanasiyana
- kutsika kwa chidaliro cha anthu pa atsogoleri andale
Amalawi ena akufunsa kuti: ngati lonjezo linaperekedwa, n’chifukwa chiyani sitikuona ntchito yake ikuyamba kapena kutha?
Mafunso akuluakulu ochokera kwa Amalawi
Pakadali pano, mafunso akuluakulu akumveka m’dera lonse la dziko:
- Kodi kafukufuku analipo kale, ndipo ngati analipo, uli kuti?
- Kodi boma kapena atsogoleri akale akubisa chiyani?
- N’chifukwa chiyani ngozi yayikulu chonchi ikhala yopanda yankho lomveka?
Akatswiri a ndale ndi a malamulo akunena kuti nkhaniyi siyandale zokha, koma yokhudza ulemu wa moyo wa munthu ndi udindo wa boma kwa nzika zake.
Kufunika kwa chilungamo ndi kuwonekera
Anthu ambiri akugogomezera kuti chilungamo chiyenera kuwonekera, osangonenedwa. Popanda kafukufuku womveka komanso lipoti lotseguka:
- mabanja adzapitiriza kumva kuwawa
- dziko lidzapitiriza kukhala ndi mafunso osayankhidwa
- chikhulupiriro cha anthu pa ulamuliro wa malamulo chidzapitiriza kutsika
Kuitana kuti pakhale yankho lomveka
Amalawi akupempha Arthur Peter Mutharika kuti ayankhe momveka bwino pa lonjezo lake. Dziko likufuna kudziwa ngati kafukufuku adzachitikadi, adzayamba liti, ndi liti zotsatira zake zidzatulutsidwa.
Mpaka pamenepo, funso limodzi likupitiriza kumveka m’mitima ya Amalawi ambiri:
Kodi kafukufuku wa ngozi ya ndege yomwe inapha Dr Saulos Chilima zili pati?


