By Suleman Chitera
Pempho la bungwe la HRDC loti Chihana apepese likubweretsa funso lofunika kwambiri kuposa lomwe bungweli likufuna kuyankha: kodi HRDC ikuteteza chiyani—ndipo ikuteteza ndani?
Wotsatira wa MCP wadzutsa funso loona mtima komanso lolunjika. Pamene HRDC ikuthamangira kudzudzula Chihana chifukwa cha mawu omwe bungweli likuwona kuti ndi olakwika, dziko lino likukumana ndi madandaulo akuluakulu okhudza moyo wa anthu. M’dera la Central, anthu akuti akulandira feteleza wa APM pamtengo wa K10,000 pa thumba limodzi—mtengo womwe ukuika chothandiza chofunika pa ulimi kutali ndi anthu osauka kwambiri. Chodetsa nkhawa kwambiri n’chakuti akuluakulu ena am’midzi akuti akusokoneza ndondomekoyi, kusandutsa pulogalamu ya boma kukhala njira yodzipangira phindu.
Ngati madandaulo amenewa ndi oona, ndiye kuti ndi kuphwanya kwakukulu ufulu wa nzika wolandira chuma cha boma mofanana. Komabe, pa nkhani imeneyi, mawu a HRDC akuoneka ngati chete.
Apa ndiye pamene akunenetsa za kukwiya kosankha. HRDC idadziwika chifukwa cholankhula zoona kwa olamulira komanso kuyimira osauka. Koma ulemu sudzasungidwa ndi ma statement okha; umasungidwa ndi kusasinthasintha. Bungwe la mabungwe likawoneka lofulumira kudzudzula munthu pa nkhani ya mawu, koma lochedwa kapena chete pa ziphuphu zomwe zikuvulaza anthu mwachindunji, anthu amayamba kuwona ngati ndi losankha mbali, losamva, kapena lochita mgwirizano.
Funso lalikulu n’lakuti: ndi cholakwa chiti chimene Chihana wachita chomwe chili choopsa kuposa zenizeni za alimi omwe sakutha kugula feteleza? Ngati pepani ikufunika, ndiye ndani ayenera kupempha pepani kwa mayi wamasiye yemwe sangathe kugula feteleza, kwa mlimi wamng’ono yemwe akukakamizika kubwereka ndalama pa chiwongola dzanja chokwera, kapena kwa midzi yomwe ikuona mapulogalamu a boma akugwidwa ndi anthu ochepa?
HRDC iyenera kusankha ngati ikhala woteteza ufulu wa anthu zenizeni kapena woweruza mawu okha. Njira yoyamba imafuna kulimbana ndi zoona zowawa kulikonse komwe zili—kaya ndi mu ndondomeko za boma, zipani zandale, kapena ulamuliro wa makolo. Njira yachiwiri imangobweretsa kukayikira kwa anthu komanso kuchepetsa ulemu umene bungweli linali nawo.
Malawi safuna kudzudzula kosankha. Ikufuna kulimbikitsa mfundo zolungama zomwe zimayika patsogolo mavuto a moyo wa tsiku ndi tsiku kuposa mikangano ya anthu. Mpaka HRDC itayankhula mwachangu pa madandaulo okhudza feteleza, kuyitanitsa pepani kumeneku kudzangokhala kopanda tanthauzo. Pepani yeniyeni, ambiri anganene, ikuyenera kuperekedwa kwa anthu.
