By Suleman Chitera
Boma la Malawi lati lilengeza mitengo yogulira mbewu (farmgate prices) pasanathe sabata ino, zomwe zikuyembekezeka kukhala gawo lofunika kwambiri pa nyengo ya malonda a ulimi mdziko muno.
Nduna ya za Ulimi, Kuthirira ndi Madzi, Roza Fatch Mbilizi, inanena izi m’nyumba ya malamulo, kuti ntchito zonse zokonzekera zathe ndipo chomwe chatsala ndi kuvomerezedwa komaliza basi. Atangolandira chivomerezochi, mitengo idzalengezedwa nthawi yomweyo.
Kuchedwa kulengeza mitengo kunachititsa nkhawa pakati pa alimi ndi anthu ena okhudzidwa ndi ulimi, makamaka panthawi yomwe alimi ayamba kale kukolola komanso amalonda ena ayamba kugula mbewu mwachinsinsi. Kusowa kwa mitengo yovomerezeka kumapangitsa alimi ena kugulitsa pa mtengo wotsika chifukwa cha kusadziwa mtengo weniweni.
Mbilizi anatsimikizira aphungu a nyumba ya malamulo ndi anthu onse kuti boma likudziwa kufunika kwa nkhaniyi ndipo likuchitapo kanthu mwachangu.
“Ndikufuna kutsimikizira nyumba ya malamulo ndi anthu onse aku Malawi kuti mitengo ya mbewu idzalengezedwa pasanathe sabata ino kapena kumapeto kwa sabata ino. Zonse zakonzeka; tikungodikirira kuvomerezedwa komaliza,” adatero.
Ndunayi inanenanso kuti Agricultural Development and Marketing Corporation (ADMARC) yakonzeka kale kuyamba kugula mbewu kuchokera kwa alimi akangolengezedwa mitengo.
Ntchito ya ADMARC ndi yofunika kwambiri chifukwa imathandiza kukhazikitsa msika wodalirika kwa alimi, makamaka aing’onoang’ono, komanso kuthandiza kuti mitengo isasokonezeke chifukwa cha amalonda omwe amangofuna phindu lokha.
Kulengezedwa kwa mitengo kukubwera pa nthawi yofunika kwambiri pamene alimi ambiri akukolola mbewu monga chimanga, nandolo, ndi soya. Kudziwa mitengo panthawi yake kumathandiza alimi kupanga zisankho zabwino pa kugulitsa komanso kumathandiza kukonza bwino za chakudya mdziko.
Akatswiri a za ulimi akuti kutsatira lonjezo la boma kulengeza mitengo panthawi yake kudzathandiza kubwezeretsa chidaliro cha alimi, omwe nthawi zina amadandaula za kuchedwa kwa mitengo m’mbuyomu. Kuwonekera bwino komanso msanga kwa mitengo kumathandizanso kulimbikitsa chitukuko cha ulimi ndi moyo wa anthu akumidzi.
Tsopano maso ali pa boma kuti likwaniritse lonjezoli, pamene alimi, amalonda ndi atsogoleri akudikira mwachidwi mitengo yomwe idzakhudze chuma cha ulimi mdziko muno m’miyezi ikubwerayi.
