Listen to this article

By Suleman Chitera

Anthu ambiri m’dziko la Malawi apempha nduna ya za Gender, Ana ndi Chitetezo cha Anthu, Mary Navicha, kuti awonjezere mphamvu pa kulangiza atsikana ndi azimayi komanso kulimbikitsa maphunziro a chikhalidwe kwa anthu onse, pofuna kuthana ndi milandu ya kugwiririra yomwe ikuwonjezeka.

Ena mwa anthuwo akuti pali kufunika koti atsikana azilimbikitsidwa kupewa kupempha ndalama kwa amuna m’njira zosayenera komanso kuvala moyenera, ponena kuti mikhalidwe imeneyi nthawi zina imayambitsa mikangano pakati pa amuna ndi akazi. Iwo akukhulupirira kuti kuphunzitsa atsikana za ulemu, kudzikweza ndi makhalidwe abwino kungathandize kuchepetsa mavuto ena a chikhalidwe.

Komabe, magulu ena a anthu akutsindika kuti nkhani ya kugwiririra siyenera kuikidwa pa atsikana kapena azimayi okha. Iwo akuti udindo uli kwa aliyense, makamaka amuna, kulemekeza ufulu wa ena komanso kutsatira malamulo. Akupempha kuti chilango chikhale chofanana kwa aliyense wolakwa, popanda tsankho lililonse.

Akatswiri a za chikhalidwe akuwonetsa kuti vutoli lili ndi maziko ambiri kuphatikizapo kusowa kwa maphunziro, kusamvetsetsa bwino za ufulu wa munthu, komanso miyambo ina yomwe imalola kusalemekeza akazi. Choncho, akuti njira zothetsera vutoli ziyenera kukhala zophatikiza—kulimbikitsa malamulo okhwima, kupereka maphunziro, komanso kusintha maganizo a anthu.

Pamene boma likupitiriza kukambirana njira zosiyanasiyana zothana ndi milandu ya kugwiririra, anthu akulimbikitsa kuti pakhale njira zolinganiza zomwe sizikondera mbali imodzi, koma zomwe zimayang’ana chitetezo ndi ufulu wa aliyense.

— Suleman Chitera