Malawi Freedom Network 
Wolemba: Malawi Freedom Network
LILONGWE — Lipoti latsopano lokhudza kuyezetsa DNA ku Nigeria layambitsanso mkangano wokhudza ubereki wa ana komanso chiwerengero cha abambo omwe mwina akulera ana omwe si awo obadwa nawo osadziwa.
Kafukufuku amene waperekedwa kuti unachitidwa ndi Smart DNA ku Nigeria wapeza kuti pafupifupi bambo m’modzi mwa abambo anayi omwe anayezetsa DNA anapezeka kuti si bambo wobereka mwana amene anayezetsedwa.
Malinga ndi DW Africa, chiwerengerochi chatsika poyerekeza ndi ziwerengero zomwe zinalembedwa m’zaka zam’mbuyomu.
Komabe, zotsatirazi zikufunika kumasuliridwa mosamala chifukwa sizikuyimira anthu onse a ku Nigeria.
Anthu omwe ali mu ziwerengerozi ndi omwe anapita kukayezetsa DNA, ndipo ambiri mwa iwo mwina anali kale ndi kukayikira kapena zifukwa zina zomwe zinawapangitsa kufuna kuyezetsa ubereki.
Zomwe kafukufuku wa ku Nigeria ukutanthauza
Kuyezetsa DNA kwa ubereki kumagwiritsidwa ntchito kutsimikizira ngati mwamuna ndi bambo wobereka wa mwana. Kuyezekeraku kumayerekezera zinthu za majini kuchokera kwa mwanayo ndi bambo amene akukayikiridwa kuti ndi bambo wake kuti aone ngati pali ubale wa magazi womwe ukuyembekezeka.
Choncho, ziwerengero za ku Nigeria zikupereka chithunzi cha zomwe zapezeka pakati pa anthu omwe apita kukayezetsa DNA, osati umboni wakuti bambo m’modzi mwa anayi onse a ku Nigeria akulera ana omwe si awo.
Kusiyanitsa kumeneku n’kofunika kwambiri pomasulira ziwerengero za DNA.
Mwachitsanzo, bambo yemwe alibe chifukwa chilichonse chokayikira ubereki wa mwana wake sangapite kukayezetsa DNA. Choncho, sangakhale m’gulu la anthu omwe ziwerengerozi zinachokera.
Izi zikutanthauza kuti zotsatira zochokera ku zipatala kapena malo oyezetsa DNA sizingangogwiritsidwa ntchito kunena kuti ndi momwe zilili kwa anthu onse.
Zomwe zikukopa chidwi ku Malawi
Lipoti la ku Nigeria lakopanso chidwi pa ziwerengero zomwe zinanenedwa kale ndi mabungwe omwe amapereka ntchito za kuyezetsa DNA ku Malawi.
Attestation Background Checks komanso DNA Limited Malawi akuti ananenapo kuti pafupifupi abambo asanu ndi atatu mwa khumi omwe anayezetsa DNA m’zochitika zomwe iwo ananena anapezeka kuti sanali abambo obereka ana omwe anayezetsedwawo.
Ngati chiwerengerochi ndi cholondola, chingakhale chofunikira kwambiri ndipo chingafunike kafukufuku wowonjezera. Komabe, sizikuyenera kutanthauziridwa kuti abambo asanu ndi atatu mwa khumi onse a ku Malawi akulera ana omwe si awo obadwa nawo.
Kusiyana pakati pa zotsatira za anthu omwe anayezetsa DNA ndi ziwerengero za anthu onse m’dziko n’kofunika kwambiri.
Ngati malo oyezetsa DNA amalandira makamaka anthu omwe ali kale ndi kukayikira kuti mwina siwo abambo obereka ana awo, n’zotheka kuti zotsatira zawo zikhale ndi chiwerengero chokwera cha ana omwe si awo poyerekeza ndi zomwe zingapezeke ngati anthu onse atasankhidwa mwachisawawa.
Chifukwa chiyani kuyezetsa DNA kukukhala kofunika?
Kuyezetsa DNA kwakhala chida chofunika kwambiri pothana ndi mafunso okhudza ubale wa magazi.
Kupatula mikangano ya m’banja, kuyezetsa ubereki kungachitike pa nkhani za cholowa, chisamaliro cha mwana, nkhani za malamulo, kulembetsa kubadwa komanso nkhani za kusamukira kumayiko ena.
Sayansi ya DNA ingathandize kupereka yankho pamene pali zonena kapena kukayikira komwe sikungatsimikizidwe ndi mawu okha.
Komabe, zotsatira zake zingakhale ndi zotsatira zazikulu pa moyo wa anthu komanso maganizo.
Zotsatira za DNA zomwe zimasintha zomwe banja lakhala likukhulupirira kwa zaka zambiri zingakhudze ubale pakati pa amuna ndi akazi, makolo ndi ana. Pachifukwa ichi, nkhani za kuyezetsa DNA ziyenera kusamalidwa mwachinsinsi komanso mwaulemu.
Kufunika kotanthauzira ziwerengero mosamala
Ziwerengero zomwe zikubwera kuchokera ku Nigeria ndi Malawi ziyenera kuonedwa ngati nkhani yomwe ikufunika kafukufuku wowonjezera, osati umboni woti pali vuto lalikulu la kubereka ana mwachinsinsi m’mayiko onsewa.
Kafukufuku wokhudza anthu onse m’dziko uyenera kugwiritsa ntchito anthu omwe asankhidwa mwachisawawa komanso omwe akuyimira anthu osiyanasiyana, osati anthu omwe amapita okha kukayezetsa DNA chifukwa chokhala ndi kukayikira.
Kafukufuku woterewu ungathandize kupereka chithunzi chenicheni cha kuchuluka kwa ana omwe amapezeka kuti si a abambo omwe amaganiziridwa kuti ndi awo m’dziko lonse.
Mpaka kafukufuku woyimira anthu onse utachitika, mawu monga “bambo m’modzi mwa anayi ku Nigeria” kapena “abambo asanu ndi atatu mwa khumi ku Malawi” ayenera kufotokozedwa momveka kuti ziwerengerozi zikukhudza anthu omwe anayezetsa DNA, osati abambo onse m’mayikowo.
Nkhani yokhudza mabanja yomwe ikufunika kusamalidwa
Kupitirira ziwerengerozi, nkhani ya kuyezetsa ubereki ndi nkhani yovuta kwambiri m’mabanja.
Ana ndi omwe angakhudzidwe kwambiri ndi mikangano pakati pa akuluakulu okhudza ubereki. Choncho, nkhani za DNA ziyenera kufotokozedwa mosamala kuti zisapangitse ana kunyozedwa kapena mabanja kuyamba kuimbirana milandu popanda umboni.
DNA ingatsimikizire ubale wa magazi, koma sikuti imangotsimikizira kufunika kwa ubale pakati pa bambo ndi mwana.
Mwamuna akhoza kukhala kuti si bambo wobereka mwana, koma n’kutheka kuti wakhala akumulera, kumuthandiza komanso kumukonda kwa zaka zambiri.
Choncho, ziwerengero zomwe zikubwera kuchokera ku Nigeria ndi Malawi zikubweretsa mafunso ofunika pa nkhani ya ubereki, kukhulupirirana komanso maubale a m’banja. Koma zikuwonetsanso kufunika kwa ziwerengero zolondola, ulemu pa nkhani za mabanja komanso kumasulira bwino zotsatira za sayansi.
Pakadali pano, uthenga waukulu pa zotsatira zomwe zilipo ndi wakuti chiwerengero chokwera cha ana omwe apezeka kuti si a abambo omwe amayezetsa DNA sichiyenera kusokonezedwa ndi chiwerengero cha anthu onse m’dziko.
Kafukufuku wodziyimira pawokha komanso woimira anthu onse ndi amene angathandize kudziwa bwino kuchuluka kwa nkhani za kusiyana kwa ubereki ku Nigeria, Malawi komanso m’mayiko ena.
